Alternatif Tiyatro

Athol Fugard’ın “A D A” Adlı Oyunu Bursa-Nilüfer İlçesine Bağlı Köylerde…

Doç.Dr. Nurhan Tekerek
nurhant@uludag.edu.tr
Giriş
20. Denizli Uluslarası Amatör Tiyatro Festivali seçici kurul üyesiyken, tiyatroda amatör-gönüllü çalışmanın tadına varmış, tüm zorluklara rağmen coşkuyla ve inatla tiyatro yapmayı sürdüren onlarca topluluğun oyunlarını izlerken bir de çocuk oyunu izlemiştim; Mustafakemalpaşa Belediyesi Çocuk Tiyatrosu. Oyunlarını Adı: İki Bavul Dolusu’ydu. Oyunu Nedim Buğral yazmıştı, iki kişilik bir oyundu. İki kişilik olmasına rağmen, yanlarında taşıdıkları bavullarıyla sahnede, çocukların gözü önünde o bavulların yardımıyla mekanlarını oluşturuyorlar ve çocuklarla birlikte keyifle oyunlarını oynuyorlardı. Üç kişilik bir ekipti oyun ekibi; Nedim Buğral, Özgür Çalık ve Deniz Uruş. Oyunlarını festivalde de farklı mekanlarda sundular. Salonda oynadıkları oyuna ben de seyirci olarak katıldım çocuklarla birlikte. Oyundan sonra Mustafakemalpaşa’da tiyatro, çocuk tiyatrosu yapmak, özel ve tüzel koşulların güçlükleri, amaç, işlev, üslup vs. uzunca bir sohbetimiz olmuştu arkadaşlarla o festivalde. Ne yazık ki şimdilerde Denizli Uluslar arası Amatör Tiyatro Festivali o yıllardaki amacından ve işlevinden sapmış durumda, hiç gereği yokken, gönüllülüğün sınırsız ve masum coşkusunu resmiyetle iğdiş etmiş biçimde ayakta kalmaya çalışıyor. Ve elbette bu noktada amatörler de dışlanmış durumda. Ancak coşkulu festival yıllarından biz tiyatroculara kalan festival aracılığıyla birbirimizle kurduğumuz iletişim ve dostluklar. Önemli olan da bu diye avutuyoruz kendimizi bir bakıma. Çünkü festivale katılan kimi toplulukların ve tiyatrocuların teyatral iletişimi hala sürmekte… Tiyatro yaptığımız sürece de devam edecektir bu iletişim. Bu yazının devamı »

NEDEN ADA?

1. Mekan – oyuncu etkileşimi: Hücrede geçen bu oyunu; bir çiftlikte, meydanda, depoda, sahnede oynarken edineceğimiz deneyim. Bu yönde ileri projelere aktarabileceğimiz yöntemler-tecrübeler.
2. Oyuncu-psikoloji deneyimleri: Hem prova koşullarında, hem farklı sahneleme koşullarında sürekli değişkenlikle hareket etmek. Bir noktaya tek bir yöne sabitlenmemek. Basitçe şunu belirtiyoruz; eşitin bu tarafında artılar, eksiler, çarpanlar sürekli değişecek. Eşitin öbür tarafında sabit bir değere ulaşmayı hedeflemeden.

Ada bu amaçlarımıza fazlasıyla uyuyor. Mekansal özellikleri ve oyundaki yoğun psikolojik unsurları ile.

Bu yazının devamı »

Mart ayında provalar öncesinde Nedim ve Necati’nin ilk masa başı çalışmasının notları;

Uzun bir aradan sonra Ada’nın üzerine konuşmak ve metni yorumlamak için bir araya geldik. İlk yarım saati kafamızda biriken pek çok şeyi anlatmaya –aktarmaya- çalışırken kıvranarak geçirdik. Kıvrandık, çünkü kullandığımız terimler, ele aldığımız başlıklar diyaloglardan çok monologlar şeklinde sonuçlandı. Sonrasında şemalar çizmeye ve kağıt üstünde sembollerle derdimizi anlatmaya karar verdik. Faydası oldu da. Basit bir denklem kurduk. İnsan-mekan+olay=algılanan (etki) Ufuk’tan (Çarşıbaşı) göstergebilim konusunda yardım almaya karar verdik. Ufuk hem Ada’yı oynamış eski bir U.Ü.O. ‘lu hem de profesyonel bir halkla ilişkiler danışmanı. Ufuk’tan alacağımız yardım iletmeyi planladığımız duygu ve düşüncenin bizim belirlediğimiz hedef içinde algılanıp algılanmadığını nasıl ölçeceğimize dair bilgilendirme olacak. Kullandığımız göstergeler alıcı tarafından nasıl yorumlanıyor ve biz bu geri bildirimleri nasıl alabiliriz, etkiyi nasıl değerlendireceğiz, hangi kıstaslar, hangi geri bildirim metotlarını kullanabileceğiz. Göstergebilim tasarım aşamasında sürekli üzerine araştıracağımız ve düşüneceğimiz bir unsur olarak var olacak. Umarız bir dahaki yazımızda bu konuda daha fazla bilgiyi buradan paylaşabileceğiz. Bu yazının devamı »

Ada’nın Köylerde oynanmasından sonra aklımda kalanlar.

17 Temmuz/ PAZAR ATLAS KÖYÜ 1.Köy
*Ön oyun taş taşıyarak 1 saat sürdü. Biz en fazla 20-25 dakika oynamayı planlamıştık ama oyun planlanan saatinde başlamayınca bizim taş işkencemiz 1 saati buldu. Köylü toplandı ve hep aynı şekilde taş taşımamıza rağmen merakla izledi. Etkisi iyiydi.

*Geçen yıl Horoz, bu yıl ise Gardiyan Hodoshe. Hikaye yerine tiplerle daha çok ilgilenip tiplere daha yakınlık duyuyorlar.

*İlk üç sahne çocuk gürültüsü ve oturan kalkanlara rağmen dağılmadım. Son sahne ortada pek insan kalmaması nedeni ile moralim çok bozuldu. Son sahneyi bir an önce oynamak istedim. Tam bir işkenceydi.

*Oyun başlangıcı nasıl oldu insanlar anlayamadı. Oyun başlarken bir anons yapılsa iyi olur. Oyunun çocuklara hitap etmemesi de çocuk gürültüsünü arttırıyor. Oyunu finalden kısaltacağız. Römork üzerinde oynamak ise bizi fazla bozmadı.

Bu yazının devamı »

“ADA” Sadece yorumuyla değil mekân, kurgu ve çalışma tarzıyla farklı bir deneysel çalışma.

Öncelikle projenin fikir babası ve sorumlusu Nedim BUĞRAL ile projenin paydaşı Necati ARPACI’ nın kendi araların da konuşup karar verdikleri yaklaşık 3 aylık ( belki de daha fazla) bir prova sürecinden sonra kötü karakter Gardiyan HODOSHE olarak projeye dahil oldum.

“ADA” oyununun teknik içeriği, hedefleri ve nedenleri hakkında diğer yazılardanbilgi alınabilir.

Ben ise oyunun bir diğer deney kısmı, yani köylerde köy seyircisine bu oyunun oynanmasını, oyunlar esnasında ve sonunda çıkardığım sonuçları paylaşacağım. Bu oyunun başlangıç evresinde bir mekan tiyatrosu olarak düşünülüp çalışılmaya başlanıldığını biliyorum. Sonraki süreçte Konak Kültür Evinde ( Nilüfer Belediyesi) çalışmalar devam etti. Ezberler oturup sahneler çalışılmaya başlandı. Bu dönem de Nilüfer belediyesinin aynı döneme rast gelen “Nilüfer yaz etkinlikleri” programı dahilinde bu oyunun köylerde oynanması kararlaştırıldı.

Bu yazının devamı »