İçerik deyince oyunun metninden ve bu metnin yorumlanışından bahsediyorum. Oyunu yazarken beni en çok etkileyen eser Nuri Bilge Ceylan’ın son filmi “Üç Maymun” olmuştur. Üç Maymun’un senaryo tekniğine baktığınızda filmin anlatılmayan bölümlerinde çok önemli olayların olduğunu görürüz. İşte bu ara bölümlere bırakılan çok önemli olayların devamında yer alan basit yaşantılar ile film dolu dolu ilerler. Çünkü karakterlerin yaşadıklarını görmesek de senaryoda o çok önemli alanların devamında ne olduğunu anlarız. Bu da filmin içini gösterdiğinden çok daha fazla doldurur. Biz izleyici olarak oynanmayan bölümleri kendimiz doldururuz. Kendimiz oynarız o bölümleri.

Kat 6 buçuk da seyirciye bu anlamda çok şey bırakıyor. Yaklaşık sekiz saat süren bir yaşantının sahnede bir saatlik bölümünü izliyoruz. Oyunun geçişlerinde çok önemli gerilimler, yaşantılar olduğunu varsayıyoruz ve araları seyircinin doldurmasını bekliyoruz.

Bu şekilde hikayeye yaklaşmanın zorlukları da var tabii. Bunu seyirciye geçirebilmek bir beceri ister. Bunu seyirciye geçirmeden önce oyuncunuz ile aynı düzlemi bulmak da sıkıntılı bir süreç olabilir. Metnin bir durum metni olması, çoğunlukla eyleme dayalı olması ve yukarda bahsettiğim sahne geçişlerine anlam yüklemek oyuncunun algısını zorlayabiliyor. Yazarken bu anlamlı geçişleri görebiliyorsunuz, göstermeye gelince yani dümene geçtiğiniz de ise önce o boşlukları oyuncunuzun kafasında da oluşturmalısınız. Sonraki aşama da seyircinin kafasında oluşturacak doğru göstergeleri oluşturabilmek.

Oyunun mekan sorgulamasından daha da önemsediğim de işte bu durum. Sıçramalarla ilerleyen ve seyircinin de tamamlaması gereken puzzle bakalım bizim istediğimiz gibi tamamlanacak mı? Oyun bitiminde seyirciye soracağım ilk soru da bu olacak. Aslında biçim başlığı altında işlenebilecek bu konuyu işlerken benim bunu içeriğe çekmiş olmam bir yanlışlık değil.

Oyunun ‘içinde’ anlattığımız hikaye bir dönüşüm hikayesi. Ama o kadar çok açılı ki pek çok yerinden bakıp, iletişim meselesinin sorgulanması, milenyum çağının yalnız insanı vb. daha pek çok tematik yaklaşımlar getirilebilir. Bunların biri öne çıkmıyor reji yorumunda. Reji kişilerin kendi algı önceliklerine göre hikayeden çıkarsamalarda bulunacaklarını tahmin ediyorum. İçerikle ilgili birbirinden farklı bu çıkarsamalar da yeri geldikçe buradan yayınlanacak.

Lütfen bir külfetsek festivalinze kabul etmeyin bizleri. En azından hiç kabul etmeyin de veremeyeceğiniz çiçeğin ve plaketin masrafından da kurtulun. Bizim pilimizi dolduran bir izleyici grubumuz vardı. Başka bir zaman böyle bir şansınız da olmayabilir.
Lütfen ağırlayabileceğiniz kadar misafiriniz olsun festivalinizde.
Tekrar uzun yıllar başarılı olmanız ve tiyatro dünyasına katkılarınızın devamı dileklerimle.

Bir çok projede paydaşlık yaptığım ve bundan sonra da yapmaya devam edeceğim sevgili dostum Nedim Buğral Daha önce de olduğu gibi yine yollara Bursanın merkez ilçesi Nilüferin köylerine doğru yollanmış. Bu defa oyundaki partneri, paydaşı ben değilim ELİF.
Elif Uludağ Üniversitesi Oyuncularından, okuldan mezun olduktan sonra, tiyatro yapmayı seçmiş ve Dostum Nedim le ortak bir paydada bunu gerçekleştirmeyi başarmış bir tiyatro gönüllüsü.
Nedim ve Elif bu defa köy turnesine yetişkinler için değil sadece çocuklar için bir oyun la çıkmışlar ….”BİZDEN DEĞİLSİN”….Nedim in Ötekiler ile yada daha doğrusu ötekileştirilenler ile bir sıkıntısı oılduğunu bu konuyu kendine dert edindiğini ve bunun bir yerde patlak vereceğini biliyordum ki verdi
“Bizden Değilsin” Ötelenenler veya Toplumun Ötekileştirdiklerinin hikayesini anlatıyor. Ama hayvanların (kuklalar)dünyasında .

Oyunu ilk prömiyerde ve salonda izleme şansı bulmuştum.Yazan ve yöneten Nedim Buğral.Oyun sade ve hoş bir hikayesi olan sahnelenme tekniği olarakta farklı bir teknikle sahneye konulan bir oyun olmuş.
Sonrasında köy turnesinde oyunu bir daha izleme şansı buldum birincisi iki oyun arasında ki farkları söylemek isterim
İlk prömiyerde ki oyun tatlı güzel ama biraz uzun gibiydi çünkü yaklaşık 1 saat süren bir çocuk oyunuydu.Köy oyununda ise yaklaşık 40-45 dakika süren bir oyun oldu hem oyunun temposu artmış hemde sanıyorumki bazı kalabalık replikler çıkarılmış metinden, bence daha da güzel olmuş kendi içinde sadeliği, zorlama esprilerin olmadığı, hikayesini en güzel şekilde anlatmanın derdini taşıyan ve bunu başarabilen bir oyun .
Fakat Oyunları izlerken gözüme çarpan bir kaç ayrıntıyı söylemeden geçemeyeceğim
Oyun köylerde açık alanda oynandığı için Çevresel faktörler oyunu hem oynayan hemde izleyen için biraz zorluyor. Özellikle oyunun ortasında köy meydanından geçen koyunların mee leme sesleri veya oyunu 10. dakikasında tüm gürültüsüyle meydan dan geçen bir traktör sesi oyuncuyuda çocuğun dikkatinide dağıtmaya müsait bir ortam oluşturuyor.Böyle oluncada dekoru kostümü hikayesiyle çocuk seyircisini kendine bağlayan oyun ilk yarım saatin sonuna doğru çocuklarda dağılmaya sebeb olabiliyor.
Oyun salon sahnesinde bu şekliyle oynansa belki çocuklar oyunun sonuna kadar dağılmayacaklar. ama enazından oyunun ikinci yarısı yani son 15 dakikaya girilirken dikkati toplayacak bir şeyler yapılmalı diye düşünüyorum ve bence bunun da Yeni bir müzik enstrumanıyla ritimli, canlı müzikle olabileceğini düşünüyorum.
Bir diğer ayrıntı ise kuklalarda, Boboyla bebe birbirine daha alışkın ve aynı evde yaşayan iki maymun iletişimini yakalamış görünüyorlar fakat Kuçu ile Bademcik arasında biraz kopukluk yaşandığını düşünüyorum. daha doğrusu Bademcik Hemen hemen Kendi karakterini oluşturmuş Mimiğine sahip duyguya hakim görünmekle beraber Kuçu aynı oranda kendine mimiklerine veya karakterine tam alışamamış sanki Bademcik öz Kuçu üvey evlat gibi kalmış gibi bir görüntü oluşuyor. aslında bu durum Bademciğin daha iyi bir performans çıkarmasıyla Açığın daha çok ortaya çıkması nedeniylede sırıtıyor olabilir.
Bademcik ile Kuçu arasındaki ses renginde Ses tonunda da biraz değişiklik olursa daha iyi olacağını düşünüyorum, karakteristik bir fark olsada hemen hemen aynı hızda ve notada konuşturulduğu için ayrım net olamayabiliyor. Son bir şey bir çok kişi benimle aynı fikirde olmayacxaaktır belki ama bence Oyunun sonunda oyunun ana fikrinin seyirciye söylenmesinin çok didaktik ve sanki oyun yetersizmiş te böyle tamamlıyormuş izlenimi verdiğinin ve söylenmemesi gerektiğini düşünüyorum.
Ayrıca oyun derdini gayet iyi anlatıyor bence….
Bu söylenenler iyi sahnelenmiş bir oyun içerinde göze çarpan bir kaç küçük detaydan ibaret olmakla beraber. sadece çocuk oyunu olarak görmek istemediğim, bence büyüklerin bile bu basit hikayeyi izleyip kendilerine pay çıkarabileceklerini düşündüğüm bir drama .
Eğer hala İzlemediyseniz bence biran önce izleyin……

İYİ SEYİRLER

BADIRGA KÖYÜ
• Çocuklar oyun için erkenden yerini aldı. Oyunun tam başında otlamaktan dönen sürüler yüzünden oyunu kesmek zorunda kaldık. Oyunun içinde de yanımızda çalıştırılan bir traktör oyunu böldü.
• Oyun sonu çocuklara kuklalarımzı verdik. Büyük bir ilgiyle kuklalar ile oynadılar ve birbirlerine bizim oyunda kuklalarımızı oynattığımız gibi oynattılar.
• Tüm çocukların oyun sonrası ilgisi görülmeye değerdi. Özellikle kız çocukları daha naif yaklaştı oyun sonrası bize ve oyuncaklarımıza.
• Oyun üzerine geri bildirimlerde Gökhan Sekmen (M.B.G.H.’de oyuncu) kuklaların karakterlerinin daha belirginleştirilmesi gerektiğini, oyuna müzik ekleyerek temposunun arttırılması gerektiğini söyledi.
• Bu yılın ilk köy oyunu olması, dış koşullar oyuna istediğimiz gibi konsantre olmamıza engel oldu. Daha rahat ve eğlenerek oynamalı, oyunu daha çok kesip çocuklara yönelmeliydik.
• Badırga köyünün ekonomik durumu gayet iyi. Fakat kadınları diğer köylere göre daha dışlanmış durumda izliyor oyunu. Onlar için kurulan sandalyelere oturmak yerine bir sokak girişinde kendilerini gizleyerek izliyorlar. Çocukların da izleme disiplini zayıftı. Oyun sırasında bolca çekirdek tüketildi ve arada bir bakkala gidilip başka şeyler de alındı.
DAĞYENİCE
• Bizi köyde çocuklardan başka karşılayan olmadı. Alışık olduğumuz köy ev sahipliğini Dağyenice köyünde bulamadık.
• Sahneyi bir önceki köye göre çocuklara yakın kurunca sahne/seyirci etkileşimi daha iyi oldu.
• Oyun öncesi oldukça hareketli ve arsız gözüken bazı çocuklar oyunu neredeyse kıpırdamadan izledi. Sadece oyunun ortalarına doğru temponun düştüğü bir yerde seyirci de kısa bir kopma oldu.
• Bu oyunda daha çok oyundan çıkıp çocuklarla konuşmayı düşünüyordum ama dikkatli izlemeleri nedeni ile buna gerek kalmadı.
• Kukla hakimiyetimiz, oynarken aldığımız keyif bir öncekine göre daha iyiydi.
• Bir önceki oyunda yaşanan ses sistemindeki problemin çözümlenmesi oynatıcı olarak beni çok rahatlattı.
• Kadın izleyicilerimiz oyun sonrası gülümseyerek ayrıldı. İçlerinden biri “ Bobo mobo, izledik de ne oldu” dedi.
• Çocuklar ise sık sık “Yarın da gelin” dediler.
• Oyun sonrası kuklaları çocuklara verdiğimizde kuklalara sarıldılar ve ellerine alıp oynattılar.
İNEGAZİ
• İnegazi köyü, coğrafyası ve yolu bizi en çok etkileyen köylerden birisi oldu.
• Köyün muhtarı yaklaşık bir ay önce vefat etmiş. Geçen yıllarda tanıdığımız muhtar köye kütüphane, spor kulübü yaparak özellikle çocuk ve gençler için bir efsaneydi. Oyun sonrası köy kahvesinde bir genç ağlamaklı bir şekilde “O bizim köyün Atatürk’üydü” dedi.
• Bu yıl muhtarın eksikliği ciddi bir biçimde tarafımızca da hissedildi. Geçen yıllarda biz gelmeden önce köy meydanında hazır bekleyen köy gençleri ve köylüler yoktu. Köyde ciddi bir sessizlik vardı ve ortada çocuktan başka pek kimse yoktu.
• Oyunu izleyen çocuklar için problem yok. Oyunu ilgiyle izliyorlar. Yaşı 3-4 olan çocuklar arada sırada kalkıp yanımıza geliyorlar o kadar. Yaşı biraz daha oturmuş olan çocuklar ise daha dikkatli. Fakat yetişkin izleyici (özellikle kadınlar) bu oyunun çocuklar için yapıldığı ayrımına varamıyor.
• Nilüfer Belediyesi ile köylerde oyun sahneleyişimizin üçüncü yılı. Köyün yetişkinlerinde kültürel aktivitelere karşı bir ilgi azalması var sanki. Bu etkinliklerin sürdürülebilir olması için artan bir ilgi/etki adına ne yapılabilir bunu iyi düşünmek lazım.
• Çocuk ise her zaman iyi bir takipçi. En önce ve en önde yerini alıyor. Önemli olan çocukta kalıcı etkiler yaratabilemek. “ Bizden Değilsin” bu anlamda çocuğa ulaşan bir oyun.
BALAT MAHALLESİ
• Çimenlerin üzerinde güzel bir izleme alanı oluştu. Havanın serinliği, ortamın uygunluğu ve çocukların ilgisi olumlu koşullar oluşturdu.
• Oyunu izleyen ve daha önce Elbise Sevdası ile köylerde birlikte oynadığım Caner Arkan’ın oyun üzerine yorumları: “Oyunun düştüğü yer Bobo’nun Kuçu ve Bademcik’i kapının önünden kovduktan sonra kayanın yanına sığındıkları bölüm. Hemen bunun ardından çocukları battaniye taşımak için oyuna dahil etmen ilgiyi yine oyuna çekiyor. Finalde evin yanması kısmına duman yada farklı efektler eklenerek etki arttırılabilir. Burada Kuçu’nun hayatını tehlikeye atması daha iyi vurgulanabilir.”
• Bu oyunumuzu köylerde tiyatro çalışmalarımızı belgesel yapan kadronun kameramanın Aziz’in görüşü:” Bobo’nun Bebe’ye köpekleri kötüleme nedeni biraz daha belirginleştirmek iyi olur. Bobo ötekilerden neden nefret ediyor.
• Belgesel filmin yönetmeni Mehtap Doğan ise oyun hakkında şunları söyledi: Oyunun son sözü bütün insanlar eşittir cümlesini biraz daha özelleştirebirsin. Köyde köylü için, çingeneye oynuyorsan çingene için.
• Oyunu Kamberler mah. Destek gurubunu oluşturan arkadaşlar da izledi. Oyun sonu tektipleşme, renklerin ortadan kaldırılması konusu oyun çıkışlı bir nedenle tartışıldı. Daha ileride Kamberler mahallesinde Kentsel Dönüşüm nedeni ile mağdur olan Roman vatandaşlarına oyunun sahnelenmesi ile ilgili fikir alışverişinde bulunduk.
• Oyun sonu çocuklar yine kuklalar ile oynadı. Yetişkinler kucaklarında çocukları ile geldi ve kuklaları alıp çocuklarına oynattı.
ÜÇPINAR KÖYÜ
• Çalı yolundan içeri girince harika bir orman ve dağ manzarası ile karşılaşıyorsunuz. Ve o tablonun neredeyse bize ufuk çizgisinde gibi görünen Üçpınar köyü var. Üçpınar’da oyun oynamak bizim için Karadeniz gezisi yapmak gibi bir şey.
• Oyun için en önemli talihsizliğimiz aynı akşam iki düğünü olan köylünün önemli bir kısmının Çalı’ya gitmiş olmasıydı. Oyunu köyde kalan çocuklar (yedi sekiz kişi kadar) ve arkadan düğüne gitmeyen köylü amcalar izledi.
• Oyun Nilüfer köyleri içinde bu seride oynadığımız en dinamik, seyircisi ile en güzel ilişkinin kurulduğu oyun oldu.
• Oyun finaline doğru yatsının okunması ile oyuna ara verdik. Bu tablo özellikle belgesel çeken arkadaşların çok hoşuna gitti.

Bu güne kadar farklı oyunlar ve ekipler ile pek çok turne yaptım. Alternatif oyun alanlarında oynadım. Oyun sahneleyeceğim yerde beni neyin beklediğini merak ettiğim çok oyunum olmuştur. Fakat ilk defa bir cezaevinin içinde oyun sahneleyeceğim için çok daha farklı idi Cuma günü kafamdaki sorular. Önyargılarla doluydu. Genelde tersi olur. Oyun oynayacağınız yer ile ilgili hep olumlu hayaller ile gidersiniz ve çoğunlukla bu hayaller gerçeklerle erozyona uğramış bir şekilde yer değiştirir. 20 Temmuz Cuma günü ise bunun tersi oldu.

Bizden önce Bursa’da kurumsallaşmış tiyatro ekiplerinin tamamı burada oyun oynamış. Cezaevinin sahnesi koşullarına göre gayet iyi. Bursa Devlet Tiyatrosu, Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu, Nilüfer Yerel Gündem Kadın toplulukları burada oyunlarını sahnelemiş. Bizden üç gün önce de Tofaş Fabrikası Tiyatro Topluluğu aynı sahnede oyunlarını sahnelemiş. Bunun dışında cezaevi hükümlülerinden oluşmuş bir kadro da beş yıldır aralıksız tiyatro oyunu sahnelemekte kendi salonlarında. Tiyatro topluluğunun başında ise beş yıldan beri aynı isim var: Ertuğ BAYRAKTAR.

Sahneye girene kadar geçtiğimiz güvenlik işlemlerinin şaşkınlığını yaşamaktayken esas şoku içerde seyirci profilimiz üzerine konuşurken yaşadık. Telefonda çocuklar diye tanım yapan cezaevi öğretmenleri bununla yaşları 12 ile 17 arasında değişen genç bireyleri kast etmekteymiş! Zaten 12 yaşından küçük çocukların burada tutuklu bulunmaları yasalara göre mümkün değilmiş. Ben ise tutuklu yada hüküm giymiş bayan mahkumların çocukları var ve onlara oynayacağız oyunumuzu diye düşünmüştüm, ve kabul ediyorum çok da mantıklı değilmiş düşündüğüm.
Bu yüzden kuklalar ile oynadığımız Bizden Değilsin’i sahnelemeye çok tedirgin başladık. Anaokulu ve İlköğretim ilk dönem öğrencilerinin keyifle izlediği bu oyunu en küçüğü 12 yaşında olan bu genç insanlar nasıl izleyecekti?
Sonuç korktuğumuz gibi olmadı. Oyunu ciddi bir sessizlik içinde takip etti genç izleyicimiz. Bu sessizliğin nedeni oyunu ilgi ile takip etmekten mi yoksa salonda bulunan cezaevi çalışanlarının baskısından mı kaynaklandığını merak ettim ve oyun sonrası görevlilere sordum. Kendilerinin tiyatro salonunda isteseler de baskı yapamayacaklarını, bu güne kadar konuşarak izledikleri, kendi aralarında şakalaşarak ilgilenmedikleri etkinlikler olduğundan bahsetti görevliler. Eğer böyleyse bu bizim için gerçekten olumlu bir şey. Çünkü kısmen hikayemiz, kısmen oyunu oynama biçimimiz ile onların dikkatini üzerimizde tutmayı başarmış oluyoruz bu durumda.
Bizi misafir eden cezaevi kurum müdürünün de söylediği gibi marifet bataklığı kurutmakta yani suçun oluşacağı koşulları yok etmekte. Ve ne kadar sportif, sanatsal, eğitsel çalışmalarda bulunulursa bulunulsun orası cezaevi. Oyunlarından birinde oyunda rol almış bir mahkum oyuna bir hafta kala tahliye olmuş. Oyuna tiyatro eğitmenleri Ertuğ Hoca çıkmış tahliye olan mahkumun yerine. Şu saçma soru aklıma geldi: Peki dışardan gelip bir hafta provalara devam edip oynayamaz mıydı? Kurallar izin verir mi bilmem ama askerliğim aklıma geldi. Koşarak, arkama bakmadan nizamiyeden çıkışım.

İçerde olan herkese sabır dilerim. Bu sosyal çalışmaların aktörü olan ve bizleri misafir eden tüm cezaevi çalışanlarına da teşekkür ederim. Umarım kültürel ve sportif etkinlikler konusundaki çabaları artarak devam eder.